|
Subotički Jevreji su podržali mađarsku revoluciju 1848/49 protiv
Habzburgovaca, i podignut je i spomenik na Jevrejskom groblju u znak
sećanja na poginule tokom pobune.
Broj Jevreja je nastavio da se povećava i u drugoj
polovini XIX veka, tako da ih je do 1910. godine bilo 3.200 i činili
su 3.7 % od 85.000 stanovnika razičitih nacionalnosti. Živeli su
uglavnom u harmoniji sa svojim susedima.
Naročitu ulogu su Jevreji imali u razvoju industrije
i trgovine u Subotici, posebno nakon uspostavljanja Austro-Ugarske
monarhije 1867. i dolaskom železnice koja je od grada načinila važnu
raskrsnicu puteva. Jevreji su držali parne mlinove, fabrike, štamparije
i ciglane a do kraja veka su se pojavili i prvi Jevreji kao doktori,
pravnici, urednici, novinari i druge kulturne figure.
Jevreji su u Subotici živeli na severu, gde je i bila
izgrađena prva Sinagoga u ranom XIX veku. Lokalne vlasti su im dozvolile
naseljavanje prema centru grada od 1835. godine. Sinagoga je obnovljena
i 1850. a potpuno uništena 1913. godine, deceniju nakon što je Jakobova
i Komorova Sinagoga osveštena.
Pre Holokausta, Subotica je bila dom preko 6000
Jevreja, od kojih su gotovo svi deportovani u Aušvic 1944. godine.
Memorijalni spomenik Holokausta je osvećen ispred Sinagoge 1994. godine,
na pedesetu godišnjicu deportacije. Postoji takođe impresivan spomenik
žrtvama Holokausta i na Jevrejskom groblju u Subotici.
Danas,
sa svojih 200 članova, subotička Jevrejska Opština je treća po veličini
u Jugoslaviji, od ukupno osam takvih zajednica. Veći su samo Beograd sa
1800 i Novi Sad sa 600 članova. |
